Toen Adam in korte tijd met veel narigheid werd geconfronteerd, had hij behoefte aan hulp bij het regelen van zaken. Die hulp kwam er: sociaal werker Milou zorgde voor overzicht en een uitlaatklep. Adam heeft nu ook weekinvulling en daardoor weer iets om naar uit te kijken.

Adam: “Mijn hele leven gaat altijd in ups en downs, daar ben ik bekend mee. Ik ken periodes van depressie waardoor ik de deur niet uit kom. Toen er ongeveer een jaar geleden zoveel narigheid in een korte periode tegelijk kwam, heb ik goede hulp gehad van Milou van het Sociaal wijkteam.

Contact met het Sociaal wijkteam

Een jaar geleden had ik geen werk en verder weinig te doen. Mijn vader zat in een verzorgingshuis en ik ging hem zo’n vier à vijf keer per week met de auto bezoeken.

Mijn woning van De Sleutels zou gedeeltelijk gerenoveerd gaan worden; de keuken werd aangepakt, ik kreeg een nieuwe badkamer en de muren werden gestukt.

Op het moment van die renovatie was ik ziek en was ik vergeten dat de woningbouw langs zou komen. Ik ben bekend met chronische bloedneuzen die de hele dag door kunnen duren, en dat was toen die dag ook het geval. De woningbouw heeft toen het Sociaal wijkteam ingeschakeld en zo ben ik in contact gekomen met Milou.

Auto total loss en persoonlijk verlies

Kort daarna kwam er veel narigheid in een korte periode op mij af. Toen ik een keer thuiskwam, zag ik dat mijn auto helemaal total loss was gereden. Hij stond gewoon geparkeerd en een auto van het vuilnisbedrijf ‘Renewie’ is er tegenaan gereden.

Vervolgens stonden er agenten in vol ornaat aan de deur, met de veronderstelling dat ik zelf de auto kapot had gereden. Ze wilden dat ik de auto ging verplaatsen, maar hij was niet meer te besturen want de vooras stond helemaal vast. Vervolgens is door geen of slechte communicatie ook nog eens de handhaving twee keer langsgekomen met drie man sterk om weer te vertellen dat ik de auto moest verplaatsen. En dit allemaal in het volle zicht van mijn buren…

Terwijl dit nog allemaal gaande was en ik bezig was met alle verzekeringen enzovoort, overleed mijn vader.

Tweede auto total loss

De narigheid was hierna nog niet klaar. Een paar maanden later heb ik een nieuw autootje kunnen kopen. Hier was ik dol op. Toen ik niet veel later toevallig op de galerij naar buiten stond te kijken, kon ik het niet geloven: er reed iemand op de parkeerplaats wéér tegen mijn auto aan. Dit keer zag ik het voor mijn ogen gebeuren. Tweede auto wéér total loss! Terwijl de ene zaak bij de verzekering en alle instanties nog bezig was (en nog steeds is), kon ik daar de volgende zaak aan toevoegen.

Iemand om mee te praten

Gelukkig had ik het contact al met Milou, voordat al dit gedoe van de auto’s en verzekeringen en het overlijden van mijn vader was. Zij heeft mij niet alleen kunnen helpen met al die praktische zaken, maar het is erg fijn om dit ook met iemand te kunnen bespreken. Vervolgens zijn we samen gaan kijken naar hoe ik mijn dagen weer opnieuw in kon vullen.

Aangezien ik eerst mijn week vulde door naar mijn vader te gaan, had ik nu niks meer te doen behalve sporten. We hebben samen gekeken naar de mogelijkheden om vrijwilligerswerk te doen. Ik ben nu elke ochtend te vinden in het buurthuis waar ik help met de koffie en thee zetten. Verder rijd ik gedurende de week de bus voor Incluzio om minder mobiele mensen naar verschillende locaties te brengen in Leiden, zoals naar een buurthuis, een moskee of kerk.

Vragen om hulp

Zonder het Sociaal wijkteam was ik denk ik veel meer binnengebleven en had ik niet de weekinvulling hoe ik die nu heb. Tijd slijt zeggen ze. Er is veel narigheid in een vrij korte periode geweest. Daar baalde ik flink van, maar ik heb goede hulp gehad van Milou. Ik heb nu weer iets om naar uit te kijken. Ik hoop natuurlijk niet weer zo in de put te raken, maar ik weet het Sociaal wijkteam wel goed te vinden om te vragen om hulp 

Tijdens de bijeenkomsten van de pilot van de Verbindingsgroep krijgen jongvolwassenen handvatten om meer zelfredzaam te zijn; meer grip op het leven te krijgen. Omdat het soms best lastig is om je grenzen aan te geven, financieel rond te komen of om je week te plannen.

Emilie (34) en Rosa (29), sociaal werkers van het Sociaal Wijkteam (SWT) in Leiden, begeleiden de Verbindingsgroep en vertellen hierover. Want hoe is het idee voor een verbindingsgroep ontstaan en welke mensen zijn de doelgroep?

Emilie: “Er doen bij het Sociaal wijkteam steeds meer studenten een aanvraag voor ambulante begeleiding vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Toen het om veel dezelfde hulpvragen bleek te gaan, is er gekeken of er een collectief aanbod gecreëerd kon worden voor deze doelgroep. Omdat we niemand uit wilden sluiten, hebben we de doelgroep vergroot naar alle jongvolwassen inwoners van Leiden tussen de 18 en 35”

Rosa: “Deelnemers van de pilotgroep werden doorverwezen door de praktijkondersteuner van de huisarts of door een collega van ons van het SWT. Maar mensen kunnen zich ook zelf aanmelden. De Verbindingsgroep is voor iedereen die sociale verbondenheid zoekt en vaardigheden wil leren met betrekking tot de volgende thema’s: financiën, grenzen aangeven, zelfzorg,  plannen & structureren, sociale vaardigheden en seksualiteit & genderidentiteit. Wat wij de deelnemers leren zijn echt basis dingen, voor iedereen handig om te weten. Emilie en ik zouden zo’n soort groep zelf ook wel gevolgd willen hebben toen we twintig waren. Wij zijn allebei wat chaotisch en hadden soms moeite met plannen.”

Keuken
De bijeenkomsten van de eerste pilotgroep vonden plaats in de keuken van het Sociaal Wijkteam Roodenburg, vlakbij het centrum van Leiden. Aan een grote ovale tafel zaten de zes deelnemers op acht dinsdagavonden hier heel huiselijk bij elkaar. Onder het genot van een sapje en een koekje, chipje of snoeptomaatje was de sfeer laagdrempelig en gezellig.

Rosa: “We vonden het belangrijk dat iedereen zich veilig voelde in de groep. En we wilden niet ‘boven’ de deelnemers staan. Maar gelijkwaardig met elkaar omgaan. We hebben bijvoorbeeld ook persoonlijke dingen over onszelf gedeeld. Iedereen was daardoor ontspannen. De sfeer was gewoon top!”

Emilie: “In het begin van iedere bijeenkomst vertelden wij wat theorie over het onderwerp van die week en vervolgens gingen we erover met elkaar in gesprek. Bij ‘grenzen aangeven’ oefenden we met een rollenspel in tweetallen en bij ‘plannen’ maakte iedereen een eigen weekplanning, om dit vervolgens met elkaar te bespreken: Wat doe jij in de avonduren?”

Rosa: “We vertelden dat het normaal is dat dertig procent van een weekplanning niet lukt. Dat dat bij iedereen zo is. En we leerden dat bij een planning maken het ook heel belangrijk is om genoeg momenten van ontspanning in te bouwen, zoals gaan sporten of met iemand een film kijken.”

Persoonlijk
Doordat de deelnemers vaak tegen dezelfde dingen aanliepen was er veel herkenning tijdens de gesprekken.

Emilie: “Ik zag ze de hele tijd druk schudden met hun hoofd: ‘O ja, dat heb ik ook’. De deelnemers kenden elkaar nog maar net, maar ze spraken al snel over heel persoonlijke onderwerpen met elkaar. Nu na de groep hebben ze nog steeds contact. Ze zien elkaar nog steeds op wisselende locaties. Doordat er zoveel herkenning was, klikte het zo goed.”

Omdat de pilot zo’n groot succes was, is de intentie om de groep nu twee keer per jaar te gaan geven. De eerst volgende start half maart. Deelname is gratis en er is na aanmelding eerst een kennismakingsgesprek om te kijken of het passend is.

Lijkt de groep passend voor jou? Je kunt je aanmelden onder het kopje “trainingen” bovenaan op deze website.

Na het compleet onverwachte overlijden van haar partner een aantal jaren geleden stond Vanessa, moeder van een negenjarige zoon met een beperking, er alleen voor. Het werd haar te veel, en ze vroeg hulp aan het Sociaal wijkteam Leiden.

Vanessa: “Na het overlijden van mijn partner viel ik in een financieel en mentaal gat. Ik had geen eigen bron van inkomen en moest een beroep doen op een bijstandsuitkering. Ik heb jaren geprobeerd mijn hoofd boven water te houden. Helaas kreeg ik steeds meer schulden. Bovenop de schulden kwamen ook nog eens invorderingskosten en deurwaarderskosten. Ik heb wel geprobeerd om te gaan werken en een schoonheidssalon te beginnen, maar dit kwam niet van de grond door mijn lichamelijke beperkingen.

Het moment van verandering
De schulden maakte mij ziek. Zo ziek dat ik op een gegeven moment niet meer op mijn benen kon staan. Ik raakte zwaar overspannen en wilde alleen maar in bed liggen en mijn kop in het zand steken. Een medewerker van het Sociaal wijkteam Leiden, Margriet, heeft mij toen geholpen. Samen hebben we mijn schulden op een rij gezet. We hebben een afspraak gemaakt met de Stadsbank Leiden en Margriet hielp me met de aanmelding.

Vooruitkijken
Op dit moment zit ik nog steeds in het schuldhulptraject bij de Stadsbank. Ik heb budgetbeheer en leef van weekgeld. Dit is soms moeilijk, want we hebben niet veel te besteden, maar we redden het wel. Ik kan mij nu veel beter ontspannen en voel me gezonder. Ik kan ook weer leuke dingen doen met en voor mijn zoon. Hij zit nu bijvoorbeeld op voetbal, dat was mogelijk door een bijdrage van het Jeugdsportfonds. Ik ben binnenkort klaar met het schuldhulptraject. Samen met Margriet heb ik om me heen de juiste ondersteuning verzameld om zelf weer vooruit te kunnen. Ik heb weer zin in de toekomst!”

In Leiden is de eerste praktijkondersteuner sociaal (PO Sociaal) gestart. Dit initiatief van Rijn&Duin, Sociaal Wijkteam, BuZz, Incluzio en Sol, samen met de gemeente Leiden, brengt het medische en sociaal domein dichter bij elkaar. Het doel is om mensen met sociale of praktische problemen sneller de juiste ondersteuning bieden, zodat zij niet onnodig in de medische molen belanden. Door deze aanpak streven we ernaar de druk op de zorg te verminderen, doordat mensen minder gebruik maken van de huisarts. Zo werken ze op de lange termijn anders aan hun gezondheid.

Sinds januari zet Renske Bos zich als eerste PO Sociaal in om deze brug te slaan. Met haar ervaring in de eerstelijnszorg en scherpe blik op wat mensen echt nodig hebben, helpt ze zorg en welzijn beter op elkaar aan te laten sluiten.
We stellen Renske graag aan jullie voor!

‘Het sociaal domein is een wereld die veel huisartsen nog niet kennen’

Renske, praktijkondersteuner sociaal, komt uit de medische wereld en merkte hoe vaak sociale problemen een grote invloed hebben op iemands gezondheid. Nu staat ze aan de andere kant: niet meer als praktijkondersteuner somatiek, maar als schakel tussen zorg en welzijn.

Van huisartspraktijk naar sociaal domein

Met 27 jaar ervaring in de eerstelijnszorg weet Renske hoe de medische wereld werkt. Maar ze zag ook wat er miste. ‘In de huisartsenpraktijk lag de focus op bloeddruk, bloedsuiker, medicatie. Maar als ik echt met mensen in gesprek ging, bleek er vaak veel meer aan de hand. Stress, eenzaamheid, financiële problemen – dat heeft allemaal invloed op gezondheid. En toch wisten we als praktijk te weinig over de mogelijkheden binnen het sociaal domein.’

Dat besef groeide in de coronatijd, toen ze mensen alleen nog telefonisch kon spreken. ‘Je mist dan zoveel. Iemand kan zeggen: “Het gaat goed,” maar als je ze ziet, merk je misschien iets heel anders. Ik begon steeds vaker door te vragen en zag hoe groot de invloed van iemands sociale situatie op hun gezondheid was.’

Samen stappen zetten

Om het sociaal domein beter te leren kennen, liep Renske de afgelopen maand iedere week mee met een van de initiatief nemende sociale organisaties. ‘Ik had geen idee hoeveel initiatieven er eigenlijk zijn om mensen te ondersteunen. Tijdens mijn maand meelopen heb ik gezien hoe breed het aanbod is en hoeveel impact het heeft. Ik heb met eigen ogen ervaren hoe sociale initiatieven mensen echt vooruit kunnen helpen. Die kennis neem ik nu mee in mijn gesprekken met patiënten.’

Ze ontdekte dat veel mensen drempels ervaren om hulp te zoeken. ‘Soms is het puur onbekendheid, soms speelt schaamte een rol. Maar ik zag ook dat als je iemand letterlijk meeneemt naar een activiteit of een buurthuis, de kans veel groter is dat ze blijven komen. Die stap samen zetten is vaak cruciaal.’

Samenwerking met huisartsen

Nu haar eerste maand erop zit, kijkt Renske vooruit naar de samenwerking met huisartsen. ‘Dat is misschien wel de grootste uitdaging: het sociaal domein beter bekend maken in de eerstelijnszorg. Veel huisartsen weten nog niet wat er allemaal mogelijk is. Terwijl een verwijzing naar het sociaal domein soms meer effect heeft dan een nieuw medicijn.’

Vanaf februari gaat ze in de wijk Mors samenwerken met huisartsen om te kijken hoe ze patiënten met sociale problemen beter kunnen ondersteunen. ‘De drempel naar hulp kan hoog zijn. Als iemand wordt geadviseerd om naar een buurthuis te gaan, haken ze vaak af. Maar als ik met ze meega en ze introduceer, is de kans veel groter dat ze blijven komen en deel gaan nemen aan de activiteiten die hen verder ondersteunen.’

Goed luisteren en kijken naar de mens als geheel

Als praktijkondersteuner sociaal heeft Renske nu meer tijd en ruimte om het bredere plaatje in kaart te brengen. ‘Waar een huisarts maar tien minuten per patiënt heeft, kan ik langer de tijd nemen. Ik luister, stel vragen en kijk samen met iemand wat nodig is. Soms is dat praktische hulp, zoals ondersteuning bij administratie, soms gaat het om sociale contacten of activiteiten in de wijk.’

Ze ziet verschillende mensen en verhalen en heeft gemerkt dat goed luisteren en de tijd nemen zo ontzettend belangrijk is en het verschil kan maken. ‘Een mevrouw kwam al jaren bij me voor diabetescontroles. Haar bloeddruk was torenhoog en ik voelde dat er iets niet klopte. Uiteindelijk bleek ze al zeven jaar met een tumor rond te lopen, maar ze had dat voor iedereen verborgen gehouden. Door goed te luisteren en haar vertrouwen te winnen, kon ik haar helpen de juiste stappen te zetten. Dat soort verhalen laten zien hoe belangrijk het is om verder te kijken dan alleen de medische kant.’

Mensen echt helpen

Wat haar het meest motiveert in haar nieuwe rol? ‘Mensen helpen op een manier die verder gaat dan medische zorg. Een klacht heeft bijna altijd een onderliggende oorzaak. Als we die aanpakken kunnen we echt iets veranderen. Ik hoop dat ik de brug kan slaan tussen zorg en sociaal werk, zodat mensen zich beter voelen – niet alleen fysiek, ook mentaal en sociaal.’

Met haar jarenlange ervaring in de huisartsenpraktijk begrijpt Renske de uitdagingen waar huisartsen dagelijks mee te maken hebben. Ze weet hoe beperkt de tijd is en hoe lastig het kan zijn om sociale problematiek bespreekbaar te maken. Juist daarom wil ze een waardevolle schakel zijn: iemand die niet alleen begrijpt hoe de medische wereld werkt, maar ook weet welke sociale ondersteuning beschikbaar is. ‘Mijn doel is om huisartsen te ontzorgen en samen de juiste stappen te zetten, zodat patiënten de hulp krijgen die ze écht nodig hebben.’

De meeste mensen die in de war zijn, zorgen niet voor overlast en zijn ongevaarlijk. Als we zorgzaam naar elkaar omkijken, kunnen we mensen op tijd de juiste hulp geven en eventuele gevaarlijke of vervelende situaties voorkomen.

Soms is een situatie misschien duidelijk voor u: ‘hiervoor moet ik bellen!’. Maar het kan ook zijn dat u twijfelt. Elke situatie met zorgwekkend gedrag ziet er anders uit. Denk bijvoorbeeld aan een buurman die in de war lijkt en niet goed voor zichzelf of zijn huis zorgt. Aan een buurvrouw die steeds vaker met blote voeten op straat loopt en al een paar keer haar huissleutels kwijt was. Of aan iemand waarvan u weet dat hij schulden heeft, die u steeds minder ziet en zijn gordijnen dichthoudt

Op welke signalen kunt u letten?

In deze lijst staan signalen van zorgwekkend gedrag. Herkent u sommige signalen? Dan kan dat betekenen dat de persoon om wie u zich zorgen maakt in de problemen zit. De deskundigen bij het meldpunt denken met u mee over of er hulp nodig is, en zo ja welke.

Hoe gedraagt de persoon zich?

• Hangt veel buiten rond of komt juist niet meer buiten
• Zondert zich af en mijdt sociaal contact
• Maakt (‘s nachts) veel lawaai
• Praat op verwarde manier of mompelt
• Praat in zichzelf